Cách vẽ sơ đồ cây gia phả bằng Word, Excel và trực tuyến

Đăng · 11 phút đọc

Ảnh minh họa con cháu cùng cha mẹ già sum họp bên bàn gỗ trong gian nhà ba gian truyền thống, cùng xem sơ đồ nhánh cây gia phả và điện thoại thông minh kết nối dòng họ

Hướng dẫn cách vẽ sơ đồ cây gia phả bằng Word, Excel đúng thao tác thật và cách tạo phả đồ trực tuyến 5 đời tự căn nhánh, xem trên điện thoại.

Khi bắt tay dựng phả đồ cho gia đình hoặc chi họ, nhiều người mở ngay Microsoft Word hay Excel vì quen tay, nhưng vẽ tới đời thứ tư, thứ năm thì khung ô bắt đầu chật chữ và lệch dòng nối. Nắm rõ thao tác chuẩn trên từng công cụ giúp bạn chọn đúng cách vẽ nhẹ công nhất cho quy mô dòng họ mình.

3 kiểu bố cục sơ đồ cây gia phả phổ biến và khung nháp 5 đời

Ba kiểu bố cục sơ đồ cây gia phả dễ đọc nhất hiện nay gồm cây dọc từ trên xuống, cây ngang từ trái sang phải và khung phân cấp thụt lề theo đời. Tùy số lượng thành viên và khổ giấy in A4, A3 hay màn hình điện thoại mà gia đình chọn cách trình bày phù hợp.

Bảng chọn bố cục sơ đồ cây gia phả theo quy mô

Kiểu bố cụcHướng đọcPhù hợp nhất khiLưu ý trình bày
1. Cây dọc (trên xuống)Thủy tổ ở đỉnh, con cháu tỏa xuốngNhánh 3–5 đời, treo tường hoặc xem màn hìnhHàng ngang rộng dần; khi in giấy nên xoay ngang
2. Cây ngang (trái sang)Thủy tổ bên trái, các đời mở sang phảiChi họ đông con cháu, đóng tập sổ dọcÔ tên nằm ngang nên đỡ tốn chiều rộng hơn cây dọc
3. Khung thụt lề theo đờiLiệt kê dạng mục lục Đời 1 → Đời 5Ghi nháp nhanh khi hỏi chuyện các cụRõ thứ bậc trưởng – thứ nhưng khó nhìn bao quát

Nguồn: Quy cách trình bày phả đồ truyền thống và bố cục hiển thị trên Con Cháu Trăm Họ.

Trước khi kẻ ô trên máy (xem thêm bước gom tư liệu tại bài cách viết gia phả dòng họ), bạn nên ghi nháp trước theo mẫu gia phả 5 đời dưới đây để kiểm đủ vai vế theo thứ tự 9 đời trong dòng họ (Cửu tộc):

Mẫu khung nháp gia phả 5 đời trước khi lên sơ đồ

ĐỜI 1 (Thủy tổ): Cụ Nguyễn Văn A (1895–1968, giỗ 12/8 âm) ⚭ Cụ bà Trần Thị B

  • ĐỜI 2 (Cao tổ): Con trưởng Nguyễn Văn C ⚭ Bà cả Lê Thị D, Bà hai Phạm Thị E · Con thứ Nguyễn Thị G ⚭ Ông Hoàng Văn H (rể)
  • ĐỜI 3 (Tằng tổ): (Con bà D) Ông Nguyễn Văn K ⚭ Bà Vũ Thị L · (Con bà E) Ông Nguyễn Văn M ⚭ Bà Đặng Thị N
  • ĐỜI 4 (Tổ): Bác trưởng Nguyễn Văn P ⚭ Chị Ngô Thị Q · Chú út Nguyễn Văn R ⚭ Chị Bùi Thị S
  • ĐỜI 5 (Thân): Đích tôn Nguyễn Văn T (sinh 2002) · Cháu gái Nguyễn Thị U (sinh 2006)

Nhãn đời theo cột bài vị "Danh xưng đời" của Con Cháu Trăm Họ: đếm cố định từ Thủy tổ (Đời 1), không phải vai vế tính từ người đứng xưng.

Cách vẽ sơ đồ cây gia phả trong Microsoft Word bằng SmartArt

Để vẽ cây gia phả trong Microsoft Word, bạn xoay ngang trang giấy ở thẻ Layout, sau đó vào thẻ Insert chọn SmartArt, mở nhóm Hierarchy và chèn mẫu Hierarchy hoặc Organization Chart. Cách này rất tiện khi cần chèn sơ đồ nhánh nhỏ khoảng ba đến bốn đời ngay trong cuốn phả ký để in giấy A4.

Trên Word (Office 2016–2024 và Microsoft 365), bạn thao tác bốn bước:

  1. Xoay ngang trang giấy: Mở thẻ Layout (hoặc Page Layout) → Orientation → Landscape (Ngang). Nếu vẽ 4–5 đời, chọn Margins → Narrow và đổi Size sang khổ A3 để chữ không co nhỏ.
  2. Chèn SmartArt phân cấp: Vào Insert → SmartArt → mục Hierarchy ở cột trái → chọn Hierarchy hoặc Organization Chart → bấm OK.
  3. Nhập tên và thêm nhánh: Mở Text Pane bên trái khung (Enter thêm người cùng đời, Tab lùi xuống đời con, Shift + Tab nâng lên một bậc), hoặc chuột phải vào ô chọn Add Shape:
    • Add Shape Below: Thêm con bên dưới ô đang chọn.
    • Add Shape After / Before: Thêm anh chị em ngang hàng cùng đời.
    • Add Assistant: Gắn ô phụ ngay dưới thẻ chính để ghi riêng tên vợ hoặc chồng.
  4. Dàn hàng ngang đều đặn: Nếu các con bị xếp lệch thành cột dọc, chọn ô cha → SmartArt Design → Layout → Standard.

Mẹo ghi dâu rể trong Word: SmartArt thiết kế cho sơ đồ phòng ban một cấp trên nên không có đường nối ngang hai vợ chồng. Với nhánh 10–15 người, gọn nhất là gõ tên người trong họ ở dòng đầu, nhấn Shift + Enter xuống dòng ghi tên vợ/chồng cùng năm sinh chung một ô.

Cách lập bảng và vẽ cây gia phả trong Microsoft Excel

Microsoft Excel phát huy thế mạnh rõ nhất khi dùng làm bảng tổng hợp danh sách thành viên nhiều đời để lọc theo nhánh, kiểm đếm nhân đinh trước khi vẽ. Ngoài ra, mặt lưới bảng tính rộng rãi cũng giúp bạn dựng sơ đồ bằng SmartArt hoặc Shapes thoải mái hơn khuôn trang A4 cố định.

Bạn có thể tận dụng Excel theo hai hướng bổ trợ nhau:

  • Cách 1 — Lập bảng danh sách thành viên chuẩn: Tạo các cột Đời, Họ và tên, Giới tính, Ngày sinh, Ngày mất, Tình trạng, Cha, Mẹ, Vợ / Chồng, Trưởng và Địa chỉ, rồi bật Data → Filter để lọc từng đời hoặc từng chi. Lưu ý: Excel chỉ tính lịch tự động từ mốc 01/01/1900; với ngày sinh, mất trước năm 1900 (như 15/08/1885), hãy định dạng cột là Text (hoặc gõ dấu nháy đơn ' ở đầu) để không sai số.
  • Cách 2 — Vẽ sơ đồ cây trên mặt lưới rộng: Vào Insert → Illustrations → SmartArt → Hierarchy để kéo khung rộng qua nhiều cột, hoặc vào Insert → Shapes dùng ô Rectangle (giữ Alt khi kéo để khít ô lưới) kết hợp dây Elbow Connector nối ngang cụ ông với bà cả, bà hai rồi thả dọc xuống con từng mẹ. Trên Microsoft 365 cũng có mẫu tại File → New (Family tree); khi in thì chỉnh Page Layout → Scale to Fit.

Khi nào nên dùng Word, Excel và khi nào nên dựng cây trực tuyến?

Word và Excel rất hợp để soạn phả ký, lập bảng kiểm kê ban đầu hoặc in sơ đồ nhánh nhỏ dưới mười lăm người. Khi dòng họ từ bốn đời trở lên, có đa thê, thêm cháu mới hằng năm và cần xem trên điện thoại, công cụ trực tuyến sẽ thuận tiện hơn.

Bảng đối chiếu để chọn đúng công cụ vẽ gia phả

Nhu cầu thực tếMicrosoft WordMicrosoft ExcelCây trực tuyến Con Cháu
Quy mô phù hợpNhánh 3–4 đời (10–15 người), in kèm phả ký A4Gom danh sách thô cả họ; vẽ nháp lưới rộngTừ gia đình nhỏ đến đại tộc nhiều đời, nhiều chi
Thêm dâu rể, cháu mớiKhung SmartArt tự co nhỏ cỡ chữ dầnVẽ Shapes phải kéo dịch lại từng ô, dây nốiChạm thẻ bấm thêm, tự căn nhánh và cộng số Đời
Phong tục gia phả ViệtGộp vợ chồng chung ô hoặc dùng AssistantTự kẻ tay từng đường nối nếu đa thêCó sẵn đa thê, con từng mẹ, con nuôi, tách chi
Xem điện thoại & ZaloChữ nhỏ, dễ nhảy dòng khi mở khác máyPhải cuộn nhiều chiều, gửi file dễ lẫn bản cũMở 1 link chỉ-xem, kéo phóng mượt, luôn mới nhất
Lịch giỗ âm & vai vếKhông có tính năng lịch âm, vai vếKhông đổi được lịch âm, vướng mốc trước 1900Tự tính giỗ âm lịch và tra danh xưng 3 miền

Nguồn: Đối chiếu thao tác Microsoft Word, Excel (Microsoft 365) và tính năng hiện hành trên Con Cháu Trăm Họ.

Cách kết hợp gọn nhất nhiều ban liên lạc đang dùng là: viết nháp lời tựa trên Word, kiểm kê danh sách bằng Excel, rồi dựng cây chính thức trên Con Cháu Trăm Họ để cả họ xem điện thoại và xuất ngược ra PNG, PDF hay Excel khi cần.

Cách dựng sơ đồ cây gia phả trực tuyến miễn phí trên Con Cháu Trăm Họ

Trên Con Cháu Trăm Họ, bạn không cần kẻ ô hay căn lề thủ công: chỉ cần tạo Thủy tổ đời 1 rồi chạm vào thẻ từng người để thêm vợ chồng và các con. Hệ thống tự vẽ đường nối chuẩn phong tục Việt, gắn cột bài vị Cửu tộc và tự động căn nhánh cân đối.

Mục Phả đồ được thiết kế chữ rõ, ít nút qua bốn bước:

  1. Khởi tạo Thủy tổ (Đời 1): Bấm + Tạo Thủy tổ (đời 1) (hoặc lấy đời cao nhất còn nhớ làm gốc); hỗ trợ ghi gọn khi chỉ nhớ năm sinh, mất hoặc khuyết tên phối ngẫu (Không rõ).
  2. Thêm nhánh đúng nếp Việt: Chạm thẻ mở ngăn bên phải để Thêm vợ / Thêm chồng hoặc Thêm con. Khi đa thê, chọn rõ con Thuộc về (mẹ) nào để đường dọc nối thẳng từ mẹ sinh thành; gắn nhãn Trưởng nam / Trưởng nữ, Dâu / Rể, Con nuôi, Con riêng hoặc Tách chi riêng.
  3. Đổi hướng dọc – ngang và bài vị: Chuyển một chạm ⇅ Sơ đồ dọc / ⇄ Sơ đồ ngang, lọc Số đời (1–5 / Tất cả), gõ Tìm người…, đóng/mở nhánh (+/-), xem riêng nhánh (⌖) và bật cột Danh xưng đời với 4 kiểu bài vị (Thẻ giấy, Triện son, Hoành phi gỗ, Tối giản).
  4. Tự tính giỗ âm và vai vế: Ngày mất (đổi nhanh từ ngày dương tại tính ngày giỗ theo âm lịch) tự lên lịch giỗ sắp tới; mục Danh xưng (hoặc trang tra danh xưng họ hàng) tự tính cách gọi 3 miền giữa hai người bất kỳ.

Chia sẻ phả đồ qua Zalo và chọn hình thức lưu trữ phù hợp cho dòng họ

Sau khi dựng xong sơ đồ cây gia phả, người quản trị chỉ cần bấm nút Chia sẻ để lấy đường dẫn chỉ-xem gửi vào nhóm Zalo dòng họ. Ông bà, cô chú mở xem ngay trên điện thoại không cần tạo tài khoản, không lo bấm sửa nhầm và số điện thoại riêng tư luôn được ẩn kín.

Tùy quy mô dòng họ, bạn có ba lựa chọn minh bạch:

  • Gói Khởi đầu (0đ): Miễn phí tới 25 người, đủ tính năng gia phả Việt, gửi link chỉ-xem (/xem/…) qua Zalo và dùng công cụ tra cứu không giới hạn.
  • Gói Dòng Họ (365.000đ/năm — 1.000đ/ngày): Dành cho 50 người (+10 người = +100.000đ/năm), nhiều người cùng biên tập, ẩn số điện thoại và mở nút Tải xuống xuất ảnh PNG, PDF vừa khổ A4 hoặc Excel (.xlsx) 11 cột. Hoàn tiền 100% trong 7 ngày; hết hạn gói dữ liệu vẫn giữ nguyên để cả họ xem bình thường.
  • Số hóa gia phả (3.650.000đ trọn gói): Gửi ảnh sổ cũ hoặc file Word, Excel qua Zalo, đội ngũ dựng cây không giới hạn số người, kèm tên miền riêng (tên dòng họ).conchau.com và hỗ trợ năm đầu.

Mỗi nhánh phả đồ dựng lại hôm nay giúp con cháu nhiều đời sau luôn nhớ cội nguồn. Mời bạn tạo gia phả miễn phí trên Con Cháu để bắt đầu ngay hôm nay.

Câu hỏi thường gặp

Vẽ sơ đồ cây gia phả trên Word hoặc Excel được khoảng bao nhiêu người thì vừa trang giấy?
Trong Microsoft Word khổ A4 nằm ngang, sơ đồ SmartArt hiển thị rõ chữ nhất ở quy mô 3–4 đời với khoảng 10–15 thành viên; nếu đông hơn bạn nên đổi sang khổ giấy A3 hoặc tách riêng từng chi. Trên Excel mặt lưới rộng hơn nên vẽ được nhiều nhánh hơn, nhưng khi in vẫn cần chia cắt ghép nhiều tờ giấy.
SmartArt trong Word không có đường nối ngang hai vợ chồng thì ghi tên dâu, rể bằng cách nào?
Vì SmartArt vốn thiết kế cho sơ đồ phòng ban một cấp trên, bạn có hai cách xử lý gọn: gõ chung tên hai vợ chồng trong cùng một ô (nhấn Shift + Enter để xuống dòng ghi tên vợ hoặc chồng ngay bên dưới), hoặc bấm chuột phải vào ô chọn Add Shape rồi chọn Add Assistant để gắn ô phụ cho người phối ngẫu.
Tạo cây gia phả trực tuyến trên Con Cháu Trăm Họ có miễn phí không và xuất file in được không?
Có. Gói Khởi đầu miễn phí (0đ) cho phép dựng cây gia phả tối đa 25 người với đầy đủ quan hệ đa thê, con nuôi, tự tính ngày giỗ âm lịch và gửi link chỉ-xem qua Zalo. Khi dòng họ đông hơn hoặc cần tải sơ đồ ra ảnh PNG, PDF để in khổ lớn và xuất bảng Excel, bạn nâng cấp lên Gói Dòng Họ (365.000đ/năm).
Người lớn tuổi trong họ không quen dùng máy tính có mở xem sơ đồ gia phả trên điện thoại được không?
Rất dễ xem. Người quản lý chỉ cần bấm nút Chia sẻ để gửi đường dẫn chỉ-xem vào nhóm Zalo dòng họ. Ông bà, cô chú chạm vào link là mở xem ngay trên điện thoại với chữ to rõ, kéo phóng to thu nhỏ tự nhiên mà không cần tải ứng dụng, không cần tài khoản và không lo bấm sửa nhầm dữ liệu.
Sau này gia đình có thêm dâu, rể hoặc cháu mới sinh thì sơ đồ cây có phải vẽ lại từ đầu không?
Nếu tự kẻ bằng hình Shapes trong Word hay Excel, khi chèn thêm người vào nhánh giữa bạn thường phải kéo giãn lại các ô và dây nối xung quanh. Ngược lại, trên cây gia phả trực tuyến Con Cháu Trăm Họ, bạn chỉ cần chạm vào thẻ cha mẹ rồi bấm Thêm con hoặc Thêm vợ/chồng, hệ thống sẽ tự cộng số đời và căn lại toàn bộ nhánh cân đối.

Công cụ liên quan

Bài viết liên quan

Muốn lưu gia phả và ngày giỗ của dòng họ ở một nơi cho con cháu cùng xem? Tạo gia phả miễn phí trên Con Cháu.